Câu chuyện của một người 10 năm học nghề làm ấm Tử Sa

Câu chuyện của một người 10 năm học nghề làm ấm Tử Sa

 

Lâm Tịnh Tung sinh ra và lớn lên ở vùng nông thôn Bành Hồ (Đài Loan), từ nhỏ anh đã mê mẩn các tác phẩm nghệ thuật ấm trà Tử Sa. Khi nhận được số tiền lương đầu tiên trong đời, anh đã dùng hết để mua ấm trà. Hơn 10 năm trước, việc sưu tầm ấm đã không thể thỏa mãn niềm say mê, nên anh quyết tâm lặn lội sang Nghi Hưng bên Trung Quốc để học nghề làm ấm.
Lúc đó còn lạ nước lạ cái, lại thêm bất đồng ngôn ngữ, học tập vất vả hết 10 năm, cuối cùng anh đã làm bậc cao thủ Tử Sa là Lã Nghiêu Thần cảm động, nhận anh làm đệ tử. Thành nghề, chẳng những làm ra những chiếc ấm theo sở thích, mà Lâm Tịnh Tung còn liên tục 7 lần đoạt giải vàng tại các cuộc thi làm gốm, trở thành nghệ nhân Tử Sa đầu tiên của Đài Loan được đào tạo tay nghề tại Nghi Hưng.

Lâm Tịnh Tung học nghề tại Nghi Hưng 10 năm, coi ấm Tử Sa như là người vợ thứ 2 của mình.

Lâm Tịnh Tung năm nay 43 tuổi, bắt đầu từ năm 2000, chỉ trong vòng 5 năm anh đã liên tiếp 7 lần đoạt giải vàng tại các cuộc thi làm ấm Tử Sa của Trung Quốc, ngay cả các đơn vị tổ chức cũng kiêng mặt, họ cấp cho anh tư cách “miễn xem xét”, hy vọng anh không tham gia thi nữa.
Nhưng thành tích không phải dễ dàng mà có được, Lâm Tịnh Tung phải tốn mất 10 năm thời trai trẻ chạy ngược xuôi giữa Đài Bắc và Nghi Hưng để theo học nghề làm ấm, hy sinh cả quá trình trưởng thành của hai đứa con mới đổi được thành tích đó. Theo lời anh kể, muốn đến Nghi Hưng học nghề thì dù có tiền cũng chưa chắc được, bởi vì người Trung Quốc có ấn tượng không tốt với người Đài Loan, cho rằng đàn ông Đài Loan chỉ thích uống rượu, thích phụ nữ, anh từng bị mọi người chê cười sẽ không chịu nổi 3 tuần ở Nghi Hưng.
Đất vàng, nhà gạch, không khí đầy bụi bặm và ẩm ướt, đó chính là ấn tượng đầu tiên khi anh đặt chân đến Nghi Hưng vào năm 1991. Tuy rằng lúc đó ấm Tử sa đã rất có tiếng trên thị trường, nhưng Nghi Hưng hầu như vẫn còn là một nơi nguyên sơ, nhà vệ sinh của thợ chỉ là một con mương, che chắn tạm và không có cửa, điện đóm thì ít và chỉ cháy leo lét, những nghệ nhân trong xưởng đều dựa người bên cửa sổ để làm việc, mới chiều tối đã phải nghỉ làm.


Tại một buổi tiệc, danh thủ Tử Sa của Nghi Hưng là Lã Nghiêu Thần đã quyết định nhận Lâm Tịnh Tung làm đệ tử.

Ngoài hoàn cảnh khắc nghiệt thì việc những nghệ nhân thủ công  địa phương không thích người ngoài, bất đồng ngôn ngữ… cũng là rào cản khá lớn. Lâm Tịnh Tung cho biết, những nghệ nhân này từ nhỏ đã vào xưởng học chế tạo ấm, mỗi ngày cặm cụi từ sáng đến tối mịt, làm sai còn bị phạt không được ăn cơm, bỗng dưng ở đâu xuất hiện một người Đài Loan, tuổi tác cũng không còn nhỏ nữa, vốn dĩ là một việc mà không ai buồn để ý đến.
Không ngó ngàng cũng còn đỡ, có lúc họ còn dùng tiếng địa phương để chế diễu anh, Lâm Tịnh Tung nghe không hiểu gì hết, chỉ biết cười theo một cách khổ sở. Nhưng anh vẫn lặng lẽ đứng sau lưng các nghệ nhân kiên nhẫn học nghề. Anh biết mình đang bị cười nhạo, nhưng dù sao thì cũng không hiểu, nên coi như mình không biết.

Đứng học nghề suốt 3 tháng
Sau 3 tháng đứng sau lưng các nghệ nhân để học nghề, chịu bao lời xúc xiểm, cuối cùng đã có người mở miệng hỏi anh: “Nhìn hiểu không?” Lâm Tịnh Tung mãi mãi ghi nhớ câu hỏi đó. Bởi vì từ giây phút đó trở đi, những nghệ nhân trong xưởng đã chịu dạy nghề cho anh, có người còn cho anh mượn một góc bàn với đủ đồ dụng cụ nữa.


Năm xưa, hoàn cảnh làm việc tại công xưởng Nghi Hưng rất khắc nghiệt, các nghệ nhân cược Lâm Tịnh Tung sẽ không chịu nổi 3 tuần.

Lúc đó có một sư phụ còn nói người Đài Loan đến chỉ để vung tiền, mua một cái ấm chỉ tốn có 1 giờ, nhưng uống rượu thì tốn cả đêm. Người Đài Loan đầu tiên đến Nghi Hưng học làm ấm, không ngờ đã chịu đựng được 3 tháng, họ ví von anh như một hồn ma vất vưởng không chịu đầu thai vậy, muốn không dạy cũng khó có cớ chối từ.
“Muốn đến Nghi Hưng học nghề không phải cứ có tiền là được, bởi vì những nghệ nhân làm việc ở đây đều có đồng lương cố định, việc nhận đệ tử đối với họ không có ích lợi gì. Mọi người trong xưởng thực sự rất khó tính, nhưng một khi đã hòa hợp được thì cho dù dạy miễn phí họ cũng chấp nhận”.
Lâm Tịnh Tung cho biết, anh và nghệ nhân cấp quốc gia Lã Nghiêu Thần rất hợp nhau về quan điểm sáng tác, trong một buổi tiệc liên hoan của xưởng ông đã vui vẻ tuyên bố nhận anh làm đệ tử, là người học trò ngoại địa đầu tiên của ông. Cả quá trình diễn ra rất nhanh, cho thấy tính phóng khoáng, không câu nệ tiểu tiết của một nghệ nhân lão làng.


Hiện nay, Lâm Tịnh Tung mở một phòng làm việc tại Nghi Hưng và nhận dạy học trò, coi như là cách trả ơn các nghệ nhân đã dạy mình trước kia.

Lã Nghiêu Thần là một đại sư mỹ thuật công nghệ cấp quốc gia, tác phẩm ấm trà “Tiểu Thạch Lãnh Tuyền” của ông được bán ra với giá 600 ngàn NDT tại buổi đấu giá do Hội nghị Công thương thế giới tổ chức tại Bắc Kinh.
Nghệ nhân cấp quốc gia giống như là quốc bảo vậy, đệ tử trừ phi là con ruột nếu không số lượng chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Có câu “Gia học bất ngoại truyền” do đó cho dù quen biết nghệ nhân Lã Nghiêu Thần đã lâu, nhưng Lâm Tịnh Tung chưa từng dám mơ tưởng được bái ông làm thầy. Cho nên lúc Lã Nghiêu Thần tuyên bố anh là “đệ tử ngoại địa đầu tiên”, anh mừng đến nỗi tưởng mình đang nằm mơ.
Thời gian 10 năm, Lâm Tịnh Tung đã học hết quy trình làm ấm trong xưởng Tử Sa và những kỹ năng của các nghệ nhân, ngay cả ngôn ngữ địa phương anh cũng thông hiểu và nói chuyện trôi chảy. Để chứng minh những gì mình đã học, từ năm 2000 anh ghi danh tham gia cuộc thi Thủ công nghệ Trung Quốc, lần dự đầu tiên chỉ được giải đồng, nhưng trong vòng 5 năm sau đó, Lâm Tịnh Tung liên tục giành được 11 giải thưởng, trong đó có 7 giải vàng.

Mê ấm Tử sa như mê…vợ bé
Người Đài Loan đoạt giải thưởng Tử Sa cao nhất tại Trung Quốc, việc này trước giờ chưa từng xảy ra, cho đến nay vẫn chưa có người phá kỷ lục đó. Lâm Tịnh Tung cho biết, trong số những tác phẩm được trao giải vàng, chiếc ấm “Xuân hoa tư vận” đã từng tham gia cuộc thi Tử Sa do Đài Loan tổ chức, nhưng bị loại từ vòng ngoài, không ngờ khi sang Trung Quốc lại đoạt giải vàng, giá trị của tác phẩm cũng nâng lên gấp trăm lần. Giờ đây có người trả giá 200 ngàn Đài tệ, nhưng anh không nỡ bán.


Phải chạy ngược chạy xuôi đến Trung Quốc học nghề, nhưng bà xã anh vẫn âm thầm ở bên cạnh ủng hộ chồng.

Lâm Tịnh Tung nói, nghệ thuật làm ấm Tử Sa của các nghệ nhân Đài Loan quá chú trọng khâu nặn và tạo hình, nên đa số ấm đều có dạng tròn, cộng thêm nguyên liệu pha màu nên thiếu đi sự sáng tạo và kỹ xảo. Màu sắc quá nhiều sẽ làm mất dụng ý của người sáng tác, giống như một cô gái trang điểm thật đậm, tô son trét phấn thật dày, trông rất diêm dúa. Theo anh thì tạo hình ấm Tử Sa đòi hỏi nhiều biến hoá, giống như những người đẹp cổ điển, ngắm đi ngắm lại mãi không chán.
Vì học làm gốm mà Lâm Tịnh Tung đã trở thành “người bay” bất đắc dĩ, mỗi 3 tháng khi visa hết hạn anh lại bay về Đài Loan, ở nhà khoảng một tháng rồi bay trở lại Nghi Hưng. Anh đã bỏ lỡ quá trình trưởng thành của hai đứa con, cũng may nhờ được bà xã một lòng thông cảm ủng hộ, mới không dẫn đến đổ vỡ hôn nhân:
“Chồng người ta đến Trung Quốc có vợ bé, chồng tôi cũng có, nhưng khác ở chỗ vợ bé của anh ấy là mấy cái ấm trà”. Chị Ngô Mỹ – bà xã của anh nhớ lại khoảng thời gian anh học làm ấm giống như là đôi tình nhân trẻ yêu nhau vậy, ăn không ngon ngủ không yên, người thì ở Đài Loan nhưng hồn vẫn còn ở Nghi Hưng.
“Mỗi khi thưởng thức ấm trà, anh ấy có thể không nói chuyện hàng giờ liền, chỉ ngắm nhìn, vuốt ve nhẹ nhàng, làm cho những người thân trong nhà phát ghen tỵ. Hai đứa bé khóc anh hầu như không nghe, nhưng khi bé muốn đụng vào ấm trà, dù chưa chạm vào thì anh đã lớn tiếng ngăn cấm”.
Từ lúc còn nhỏ hai đứa bé đã thiếu sự gần gũi của cha, lớn hơn một chút thì lại bị mắng vì những cái ấm trà, cuối cùng đã than oán: “Ba yêu ấm trà hơn, ba không yêu tụi con”. Chị Ngô Mỹ bảo nghe tụi nhỏ nói vậy mà đau lòng, nhưng làm ấm Tử Sa là thú vui duy nhất của anh ấy, biết làm sao?
Đối với sự nhẫn nhịn của vợ con, Lâm Tịnh Tung tuy không giải thích bằng lời, nhưng qua đôi mắt đỏ hoe đã tiết lộ sự biết ơn chân thành tận đáy lòng anh.
Lâm Tịnh Tung còn nói, trong lòng anh ấm Tử Sa giống như là một mỹ nữ vậy, còn thú chơi ấm giống như là nuôi “vợ bé”, thích ấm nào thì pha trà bằng ấm đó, chán rồi thì bán đi, chỉ khác vợ bé ở chỗ là nó không biết la lối mà thôi.
Lâm Tịnh Tung còn nhớ lúc nhỏ, mỗi buổi chiều ông nội anh thường ngồi ở khu vườn trong tam hợp viện, vừa nhịp chân vừa từ tốn pha trà. Ấm Tử Sa thời đó phải nhập lậu từ Thượng Hải, ông nội lau chùi chiếc ấm rất cẩn thận, không cho phép trẻ con chạm vào, bọn trẻ chỉ có thể đứng xa nhìn mà thôi. Được tận tay cầm chiếc ấm để pha trà đã trở thành ước mơ từ nhỏ trong anh, sau khi ra đời làm việc cho một công ty quảng cáo, tiền lương tháng đầu tiên 20 ngàn Đài tệ lãnh được, anh mang hết ra tiệm mua ấm trà.
Thời trung học, Lâm Tịnh Tung học về điện tử, nhưng ý nghĩ làm ấm Tử Sa luôn ấp ủ trong lòng, ban đầu định học nghề tại Đài Loan, nhưng những nghệ nhân Tử Sa Đài Loan có nhiều quy tắc lại hay giấu nghề, nên cuối cùng anh quyết tâm khăn gói đi Nghi Hưng.
Lâm Tịnh Tung chia sẻ, lúc đó trong túi xách ngoài mấy bộ quần áo ra thì chỉ tràn đầy lòng quyết tâm mà thôi. Thời gian 10 năm học nghề rất dài, nhưng những gì anh thu hoạch cũng nhiều. Giờ đây anh đã mở xưởng làm ấm Tử Sa tại Nghi Hưng, cổ vũ giới học sinh, sinh viên Đài Loan đến theo học, chỉ với điều kiện duy nhất: là không sợ khổ, sợ khó.


Lâm Tịnh Tung là nghệ nhân Đài Loan duy nhất đoạt giải Vàng tại các cuộc thi Tử Sa ở Trung Quốc.

Giải thưởng:
– Giải đồng – Triển lãm tác phẩm mỹ thuật công nghệ Trung Quốc lần 2.
– Giải bạc – Hội chợ triển lãm tác phẩm mỹ thuật công nghệ TQ.
– Giải vàng – Triển lãm tác phẩm thủ công nhân gian quốc tế Hàng Châu lần 1 và 2.
– Giải vàng – Triển lãm tác phẩm mỹ thuật công nghệ TQ lần 3.
– Giải vàng – Lễ hội văn hoá Bích Loa Xuân đầu tiên và Hội chợ triển lãm danh trà TQ.
– Giải vàng – Triển lãm tác phẩm nghệ thuật Tử sa Nghi Hưng .
– Giải vàng – Triển lãm tác phẩm mỹ thuật công nghệ TQ lần thứ 4 đến thứ 6.

(Theo CTW)

http://thutra.com/index.php/tangthu/baiviet/153-cau-chuyen-10-nam-hoc-nghe-lam-am-tu-sa

This entry was posted in DRINKING. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s